Kalendarz wschodów i zachodów słońca

Dwie wersje do wyboru

• Kalendarz ścienny — kratka na każdy dzień z godziną wschodu i zachodu oraz długością dnia, a w odpowiednich dniach fazy Księżyca, równonoce, przesilenia i zmiana czasu. Jedna kartka A4 w poziomie na miesiąc; przy „Cały rok” drukuje się 12 kartek.
• Tabela szczegółowa — dodatkowo świt, południe słoneczne, zmierzch i zmiana długości dnia.

Przycisk „Drukuj” drukuje sam kalendarz, bez menu i formularza, zawsze w jasnych kolorach. Żeby dostać plik PDF, w oknie drukowania wybierz drukarkę „Zapisz jako PDF”. Fazy Księżyca liczymy z dokładnością do około godziny, a równonoce i przesilenia — do kilkunastu minut, więc tylko zdarzenie tuż koło północy mogłoby wypaść w sąsiednim dniu.

Jak czytać kalendarz

Świt

Początek świtu cywilnego: słońce jest 6° pod horyzontem. Od tej chwili na zewnątrz zwykle da się już obejść bez sztucznego światła.

Wschód i zachód

Chwila, gdy górny brzeg tarczy słońca przecina horyzont. Uwzględniamy załamanie światła w atmosferze, które „podnosi” słońce o ponad pół stopnia.

Południe

Południe słoneczne — słońce stoi najwyżej i dokładnie na południu. Rzadko wypada o 12:00: w Polsce zależnie od miejsca i pory roku między 11:07 a 13:10.

Zmierzch

Koniec zmierzchu cywilnego: słońce schodzi 6° pod horyzont i robi się ciemno. Między zachodem a zmierzchem trwa niebieska godzina.

Długość dnia

Czas od wschodu do zachodu słońca.

Zmiana

O ile dzień jest dłuższy (+) lub krótszy (−) niż poprzedni. Dzisiejszy dzień jest podświetlony, a niedziele lekko przyciemnione.

Najwcześniejszy wschód nie wypada w najdłuższy dzień

Wydawałoby się, że skoro 21 czerwca jest najdłuższy dzień, to tego dnia słońce wschodzi najwcześniej i zachodzi najpóźniej. Tak nie jest. W Warszawie w 2026 roku najwcześniej słońce wschodzi około 17 czerwca (4:14), a najpóźniej zachodzi około 25 czerwca (21:01). Zimą jest podobnie: najwcześniejszy zachód wypada około 13 grudnia (15:23), a najpóźniejszy wschód dopiero około 30 grudnia (7:45), choć przesilenie zimowe przypada 21 grudnia.

Powodem jest tak zwane równanie czasu. Ziemia krąży po elipsie i ma nachyloną oś, więc południe słoneczne przesuwa się w ciągu roku względem zegara nawet o kwadrans. Wokół przesileń długość dnia zmienia się już tylko o sekundy, a to przesunięcie przeważa — dlatego cały dzień „przesuwa się” po tarczy zegara.

Najszybciej dzień rośnie w marcu

Długość dnia nie zmienia się równomiernie. Najszybciej rośnie w okolicach równonocy wiosennej — około 19 marca w Warszawie przybywa ponad 4 minuty światła dziennie (w Gdańsku 4,4 minuty, w Zakopanem 3,7) — a jesienią w tym samym tempie ubywa. W okolicach przesileń zmiana spada do kilku sekund na dobę. Widać to w kolumnie „Zmiana”.

Zmiana czasu

Godziny podajemy w czasie obowiązującym w Polsce, więc w dniu zmiany czasu wszystkie przeskakują o godzinę. W 2026 roku w Warszawie 28 marca słońce wschodzi o 5:21, a dzień później — już po przestawieniu zegarków — o 6:19. 25 października jest odwrotnie: wschód cofa się z 7:16 na 6:18. Takie dni są w tabeli oznaczone.

Do czego się przydaje

• Planowanie zdjęć, spacerów, wędrówek i pracy w ogrodzie — wiadomo, ile zostało światła.
• Ustawianie harmonogramów oświetlenia, rolet i automatyki domu na cały miesiąc z góry.
• Wydruk na lodówkę albo do szkolnego projektu — przycisk „Drukuj” ukrywa formularz i menu.
• Porównanie miast: wybierz Szczecin, a potem Białystok — w Szczecinie słońce wschodzi i zachodzi ponad pół godziny później.

Godziny liczymy dla płaskiego horyzontu, z dokładnością do około minuty. W górach i między wysokimi budynkami słońce schowa się wcześniej, a pokaże później. Każdy dzień możesz też obejrzeć na mapie słońca, a o planowaniu zdjęć piszemy w poradniku o złotej i niebieskiej godzinie.

← Wszystkie narzędzia